علاقهء او به جغرافيا تا حدى بود كه در مسافرتهايش كتابهاى جيهانى ، ابن خرداذبه و قدامه را هرگز از خود جدا نمىكرد . وى دربارهء دو كتاب اول مىگويد كه آنها طورى او را مشغول ساخته بود كه نمىتوانست به ساير علوم مفيد يا احاديث توجهى داشته باشد . اما آنچه او را به نوشتن كتابش واداشت اين بود كه هيچيك از كتابهاى موجود را رضايت‌بخش نيافت . او مدعى است كه در اصلاحاتى را در كتاب اصطخرى ، كه با او نيز ملاقات داشته ، به عمل آورده است ، ولى ادعاى وى را نمىتوان به يقين پذيرفت ، زيرا شباهت موجود ميان كتابهاى اين دو جغرافيدان از اين حكايت مىكند كه ابن حوقل بايد از اصطخرى تأثير بسيار پذيرفته باشد . ترديدى نيست كه ابن حوقل را بايد در رديف جغرافيدانان برجستهء آن عهد دانست . زيرا در نقشه‌كشى از خود استقلال و ابتكار عمل نشان داده و چشم و گوش بسته از ديگران پيروى نكرده است . از اين گذشته ، اطلاعات جديد مبتنى بر مسافرتهاى شخصىاش را ، يا آنچه از افواه شنيده ، در كتاب خود گنجانده است . كتاب او تا چندين قرن منبع اطلاعاتى معتبرى براى جغرافيدانان بعد از وى به شمار مىرفته است . ابو عبد اللّه محمد بن احمد مقدسى ( متوفى 390 ) ، مؤلف كتاب احسن التقاسيم فى معرفة الاقاليم يكى از جغرافيدانان بسيار اصيل و علمى زمان خود بوده است . او به حق ادعا مىكند كه جغرافياى مسلمين را بر پايهء جديد استوار ساخته و معنايى تازه و دامنه‌اى وسيعتر بدان بخشيده است . از آنجا كه جغرافيا را براى بسيارى از اقشار جامعه و صاحبان حرف مختلف مفيد مىدانست ، به دامنهء جغرافيا وسعت بخشيد ، و مطالب گوناگونى ، از اوضاع طبيعى « اقليم » ( ناحيه ) مورد بررسى گرفته تا معادن ، زبانها و نژادها ، آداب و رسوم ، مذاهب و فرقه‌ها ،